داشتن فرزند مانع قانونی برای فرزندپذیری نیست؛ زوجینی که فرزند دارند نیز می‌توانند با داشتن حداقل ۳۰ سال سن (برای یکی از والدین) و احراز صلاحیت‌های قانونی، مسئولیت مراقبت از یک کودک دیگر را بر عهده بگیرند. اما این تصمیم بزرگ، ابعادی فراتر از ضوابط اداری دارد.
ورود فرزند جدید به خانواده‌ای که فرزند زیستی دارد، نیازمند آمادگی عاطفی، همراهی سایر فرزندان و مدیریت تغییرات روابط خانوادگی است. در ادامه این مطلب از مجله رامونا، شرایط قانونی، اولویت‌بندی‌ها و نکات روانی مهمی که باید پیش از این اقدام بدانید را بررسی می‌کنیم.
آیا داشتن فرزند مانع فرزندخواندگی است؟
بر اساس ماده ۵ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست، زن و شوهر دارای فرزند نیز می‌توانند متقاضی سرپرستی کودک یا نوجوان باشند؛ مشروط بر اینکه حداقل یکی از زوجین بیش از ۳۰ سال سن داشته باشد. در صورتی که زوج متقاضی باشند، درخواست سرپرستی نیز باید به‌صورت مشترک از هر رو فرد ارائه شود.
قانون برای گروه‌های مختلف متقاضیان اولویت‌بندی در نظر گرفته است. بر اساس تبصره ۳ ماده ۵، ابتدا زوج‌های بدون فرزند، سپس زنان و دختران مجرد، بدون فرزند و پس از آن زوج‌های دارای فرزند در اولویت قرار می‌گیرند. همچنین در شرایط مساوی، متقاضیان کمتر از ۵۰ سال نسبت به متقاضیان ۵۰ ساله و بالاتر اولویت دارند. بنابراین رسیدن به ۵۰ سالگی به معنای ممنوعیت درخواست فرزندپذیری نیست.
شرایط فرزندخواندگی برای زوجین دارای فرزند چیست؟
داشتن شرط سنی به‌تنهایی برای پذیرش درخواست کافی نیست. ماده ۶ قانون، مجموعه‌ای از شرایط عمومی را برای متقاضیان سرپرستی تعیین کرده است و احراز این شرایط در جریان بررسی پرونده انجام می‌شود.
| شرط | توضیح |
|---|---|
| سن | حداقل یکی از زوجین دارای فرزند باید بیش از ۳۰ سال داشته باشد |
| درخواست مشترک | زن و شوهر باید درخواست سرپرستی را به‌صورت مشترک ارائه کنند |
| تمکن مالی | توانایی خانواده برای تامین نیازهای کودک بررسی می‌شود |
| سلامت جسمی و روانی | متقاضیان باید سلامت و توان عملی لازم برای نگهداری و تربیت کودک را داشته باشند |
| نداشتن اعتیاد | نداشتن اعتیاد به مواد مخدر، مواد روان‌گردان و الکل از شرایط قانونی است |
| صلاحیت اخلاقی | صلاحیت اخلاقی متقاضیان باید احراز شود |
| وضعیت قضایی | نداشتن محکومیت جزایی موثر از شرایط مقرر در قانون است |
| محجور نبودن | متقاضی نباید از نظر قانونی از اداره امور مالی و حقوق مالی خود منع شده باشد |
| سایر شرایط قانونی | مواردی مانند ابتلا نداشتن به بیماری‌های واگیر یا صعب‌العلاج و شرایط دینی مقرر در ماده ۶ نیز در قانون ذکر شده‌اند |
در کنار بررسی مدارک و شرایط قانونی، ارزیابی‌های مددکاری و کارشناسی نیز بخشی از فرایند هستند. بنابراین شرایط هر پرونده باید به‌صورت اختصاصی بررسی شود و صرف داشتن شرایط اولیه به معنای پذیرش قطعی درخواست نیست.
اگر در ابتدای این مسیر قرار دارید، مطالعه مراحل ثبتنام فرزندخواندگی می‌تواند تصویر روشن‌تری از روند تشکیل پرونده، ارزیابی‌ها و مراحل بعدی به شما بدهد.
آیا تعداد فرزندان خانواده بر فرزندپذیری تاثیر دارد؟
در قانون، داشتن یک یا چند فرزند زیستی به‌عنوان مانعی مستقل برای ارائه درخواست سرپرستی تعیین نشده است. البته ماده ۷ قانون درباره تعداد کودکانی که متقاضیان می‌توانند سرپرستی آنان را بر عهده بگیرند محدودیت‌هایی دارد، اما این موضوع با تعداد فرزندان زیستی خانواده متفاوت است.
در ارزیابی خانواده، مسئله مهم‌تر این است که والدین چه میزان ظرفیت مالی، زمانی و عاطفی برای پاسخ‌گویی به نیازهای همه کودکان خانواده دارند. فضای زندگی، کیفیت روابط خانوادگی و آمادگی فرزندان فعلی نیز می‌تواند در شناخت شرایط خانواده اهمیت داشته باشد.
فرزند زیستی خانواده را چگونه برای ورود کودک جدید آماده کنیم؟
ورود یک عضو جدید می‌تواند روابط و برنامه‌های روزمره خانواده را تغییر دهد. بنابراین بهتر است فرزند یا فرزندان فعلی نیز متناسب با سن و سطح درک خود برای این تغییر آماده شوند.
درباره تغییرات صادقانه صحبت کنید
لازم نیست به کودک گفته شود «هیچ چیز تغییر نمی‌کند». ممکن است در ماه‌های اول، کودک جدید به زمان و توجه بیشتری نیاز داشته باشد. بهتر است والدین ضمن اطمینان‌بخشی درباره جایگاه فرزند فعلی، درباره تغییرات احتمالی نیز به زبان ساده و متناسب با سن او صحبت کنند.
احساسات مختلف کودک را بپذیرید
هیجان و کنجکاوی تنها واکنش‌های ممکن نیستند. برخی کودکان ممکن است نگرانی، حسادت یا ترس از کمترشدن توجه والدین را تجربه کنند. شنیدن این احساسات بدون قضاوت، به والدین کمک می‌کند نگرانی‌های کودک را بهتر بشناسند.
او را مشارکت دهید، اما مسئول تصمیم نکنید
فرزند خانواده می‌تواند در بعضی آماده‌سازی‌ها، مانند انتخاب وسایل یا آماده‌کردن فضای خانه مشارکت داشته باشد؛ اما تصمیم نهایی درباره فرزندپذیری مسئولیت والدین است. قرار دادن کودک در موقعیتی که احساس کند باید درباره ورود یا نیامدن کودک جدید تصمیم بگیرد، می‌تواند بار عاطفی نامتناسبی برای او ایجاد کند.
به حریم خصوصی کودک جدید احترام بگذارید
فرزند فعلی خانواده ممکن است درباره گذشته یا خانواده زیستی کودک جدید سؤال داشته باشد. پاسخ‌ها باید متناسب با سن او باشند و در عین حال حریم خصوصی کودک جدید حفظ شود. همه اطلاعات پرونده یا پیشینه کودک لازم نیست با سایر اعضای خانواده به اشتراک گذاشته شود.
همچنین بهتر است انتظار نداشته باشیم رابطه خواهر و برادری بلافاصله شکل بگیرد. رابطه میان کودکان نیز مانند هر رابطه دیگری برای شکل‌گیری به زمان، تجربه مشترک و احترام به مرزهای فردی نیاز دارد.
انگیزه خانواده برای فرزندپذیری چرا مهم است؟
تمایل به حمایت از یک کودک می‌تواند بخشی از انگیزه خانواده باشد، اما فرزندپذیری فقط یک اقدام حمایتی نیست؛ خانواده مسئولیت بلندمدت والدگری را می‌پذیرد. بنابراین پیش از آغاز فرایند بهتر است والدین درباره انتظارات خود گفت‌وگو کنند و از خود بپرسند آیا در صورت دشوار یا طولانی‌شدن سازگاری، تفاوت کودک با تصورات اولیه یا نیاز او به حمایت‌های بیشتر، همچنان برای همراهی با او آمادگی دارند.
موافقت هر دو والد و آمادگی نسبی سایر فرزندان خانواده نیز از موضوعاتی است که بهتر است پیش از تصمیم نهایی جدی گرفته شود.
در صورتی که احساس می‌کنید نیاز به بررسی سلامت کودکی که فرزندی پذیرفتید، دارید؛ مقاله برای ارزیابی سلامتی کودک با چه کسانی مشورت کنم؟ را مطالعه کنید.
فرزندپذیری یا طرح خانواده میزبان؛ زوجین دارای فرزند چه تفاوتی را باید بدانند؟
زوجینی که فرزند دارند ممکن است علاوه بر فرزندپذیری، درباره طرح خانواده میزبان نیز پرسش داشته باشند؛ اما این دو مسیر ماهیت متفاوتی دارند. در فرزندپذیری، خانواده برای پذیرفتن مسئولیت بلندمدت والدگری و سرپرستی قانونی کودک وارد فرایند مشخص قانونی می‌شود. در مقابل، طرح خانواده میزبان با هدف مراقبت موقت از کودک یا نوجوان واجد شرایط اجرا می‌شود و خانواده میزبان مسئولیت مراقبت از کودک را در چارچوب این طرح بر عهده می‌گیرد.
برای خانواده‌ای که از قبل فرزند دارد، در هر دو مسیر باید آمادگی همه اعضای خانواده، به‌ویژه فرزند یا فرزندان فعلی، مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا ورود کودک جدید می‌تواند بر روابط، برنامه‌های روزمره و میزان توجه والدین تأثیر بگذارد. با این حال، انتخاب میان این دو مسیر نباید فقط بر اساس تمایل خانواده به حضور کودک دیگری در خانه انجام شود؛ بلکه لازم است خانواده ابتدا مشخص کند برای والدگری بلندمدت از مسیر فرزندپذیری آمادگی دارد یا قصد دارد در چارچوب مراقبت موقت طرح خانواده میزبان از کودک حمایت کند. طرح خانواده میزبان، میان‌بر یا مرحله‌ای برای رسیدن به فرزندپذیری نیست و هر یک شرایط، ارزیابی‌ها و مسئولیت‌های خاص خود را دارند.
جمع‌بندی
داشتن فرزند زیستی مانع قانونی درخواست فرزندپذیری نیست و زوج‌های دارای فرزند، در صورت برخورداری از شرایط قانونی، می‌توانند برای سرپرستی اقدام کنند؛ با این حال، تصمیم مناسب فقط به سن، درآمد یا شرایط اداری محدود نمی‌شود. پیش از ثبتنام فرزندپذیری بهتر است زوجین ظرفیت عاطفی و عملی خانواده، انگیزه خود، آمادگی فرزندان فعلی و تغییراتی را که ورود کودک جدید می‌تواند در روابط خانوادگی ایجاد کند بررسی کنند و در صورت نیاز از آموزش یا مشاوره تخصصی حوزه فرزندپذیری کمک بگیرند.
سوالات متداول درباره فرزندخواندگی زوجین دارای فرزند
آیا زوجی که فرزند زیستی دارد می‌تواند فرزندخوانده بپذیرد؟
طبق ماده ۵ قانون، زوج‌های دارای فرزند می‌توانند درخواست سرپرستی ارائه کنند؛ در صورتی که شرایط قانونی را احراز کنند، در لیست فرزندپذیران قرار می‌گیرند.
زوج‌های دارای فرزند در چه اولویتی قرار دارند؟
طبق تبصره ۳ ماده ۵، زوج‌های دارای فرزند پس از زوج‌های بدون فرزند و زنان و دختران بدون همسر فاقد فرزند در اولویت قرار می‌گیرند.
آیا رضایت فرزند زیستی برای فرزندخواندگی الزامی است؟
در مواد ۵ و ۶ قانون، رضایت فرزند زیستی به‌عنوان یک شرط مستقل برای ارائه درخواست ذکر نشده است. با این حال، آمادگی و نگرش او می‌تواند از نظر سازگاری و روابط خانوادگی موضوع مهمی باشد.
آیا زوجین بالای ۵۰ سال نمی‌توانند درخواست فرزندپذیری بدهند؟
قانون ممنوعیتی برای افراد ۵۰ ساله و بالاتر تعیین نکرده است؛ اما در شرایط مساوی، متقاضیان کمتر از ۵۰ سال در اولویت قرار دارند.
آیا داشتن چند فرزند زیستی مانع فرزندپذیری است؟
در قانون، تعداد مشخصی از فرزندان زیستی به‌عنوان مانع ارائه درخواست تعیین نشده است. با این حال، توان خانواده برای پاسخ‌گویی به نیازهای مالی، تربیتی و عاطفی همه کودکان در ارزیابی شرایط خانواده اهمیت دارد.
دیدگاه خود را برای ما ارسال کنید.