طرح میزبان
در شرایطی که برخی از کودکان و نوجوانان امکان زندگی در کنار خانواده زیستی خود را ندارند و شرایط آنها برای فرزندخواندگی نیز فراهم نیست، زندگی طولانی‌مدت در مراکز نگهداری ممکن است تنها گزینه پیش روی آنها باشد. در چنین شرایطی، برای اینکه این گروه از کودکان و نوجوانان بتوانند زندگی در یک خانواده ایمن را تجربه کنند طرح میزبان (Foster Care) می‌تواند کمک‌کننده باشد.
در طرح میزبان، خانواده‌های متقاضی می‌توانند و مراقبت از کودک یا نوجوان را به‌صورت موقت بر عهده بگیرند و فرصتی برای تجربه حضور در فضای خانه و خانواده را در اختیار او قرار دهند.
میزبانی از کودک یا نوجوان، تنها به فراهم کردن محل زندگی محدود نمی‌شود. خانواده میزبان وارد رابطه‌ای می‌شود که نیازمند شناخت، آمادگی، صبوری و همراهی تخصصی است. به همین دلیل، خانواده‌ها پیش از ورود به این مسیر و همچنین پس از شروع میزبانی ممکن است به آموزش، مشاوره و حمایت روان‌شناختی و مددکاری نیاز داشته باشند.
طرح میزبان چیست؟
چرا حضور کودک در یک خانواده اهمیت دارد؟
زندگی در محیط خانواده می‌تواند فرصت تجربه روابط روزمره خانوادگی، دریافت مراقبت فردی‌تر و حضور در یک محیط باثبات‌تر را در اختیار کودک یا نوجوان قرار دهد.
بااین‌حال، ورود به یک خانواده جدید ممکن است برای کودک نیز با احساسات و چالش‌های مختلفی همراه باشد. برخی از کودکان و نوجوانان پیش از ورود به خانواده میزبان، تغییرات و تجربه‌های دشواری را پشت سر گذاشته‌اند و ممکن است برای شکل‌گیری احساس امنیت و سازگاری با شرایط جدید به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
به همین دلیل، موفقیت طرح خانواده میزبان تا حد زیادی به آمادگی خانواده، شناخت شرایط کودک و دریافت حمایت تخصصی در طول این مسیر وابسته است.
رامونا چگونه خانواده‌های میزبان را همراهی می‌کند؟
موسسه رامونا در فرایند طرح میزبان در کنار خانواده‌های متقاضی است. اگر طوج و یا خانم مجرد واجد شرایطی نیز به میزبانی از کودکان و نوجوانان فکر می‌کند، می‌تواند پیش از شروع مسیر درباره سوالات، نگرانی‌ها و دغدغه‌های خود با روان‌شناسان و مددکاران رامونا گفت‌وگو کند.
همراهی رامونا با خانواده‌ها و خانم‌های مجرد درخواست کننده در مشهد و تهران تنها به مرحله شروع یا ثبتنام طرح میزبان محدود نیست. خانواده‌ها و کودکان ممکن است قبل از آغاز میزبانی، در زمان ورود کودک به خانه و حتی پس از آن به حمایت تخصصی نیاز داشته باشند.
خدمات رامونا در فرایند طرح میزبان
بخشی از موارد و مسایلی که رامونا خانواده‌ها، کودکان و نوجوانان در این مسیر همراهی می‌کند عبارت‌اند از:
- ارزیابی خانواده‌های متقاضی طرح میزبانی
- آموزش خانواده‌ها برای مدیریت ارتباط با کودکان و نوجوانان
- برگزاری جلسات مشاوره برای خانواده‌ها پیش و پس از میزبانی
- برگزاری جلسات مشاوره برای کودکان و نوجوانان پیش و پس از ورود به خانواده میزبان
- بازدید و بررسی وضعیت کودکان و نوجوانان در بازه‌های زمانی مختلف
- حضور در کمیته تصمیم‌گیری نهایی میزبانی
- آموزش مدیریت بحران و تنش به خانواده میزبان و کودک و نوجوان
- پاسخ‌گویی به سؤالات حقوقی و نگرانی‌های قانونی و مالی خانواده‌ها
خانواده میزبان برای ورود کودک به چه آمادگی‌هایی نیاز دارد؟
علاقه به حمایت از یک کودک نقطه شروع مهمی است، اما برای میزبانی کافی نیست. اعضای خانواده باید بدانند ورود یک کودک یا نوجوان به صورت موقت می‌تواند بر وجه‌های مختلف خانواده از قبیل، روابط خانوادگی، برنامه روزانه، مسئولیت‌ها و حتی شیوه ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر تأثیرگذار باشد..
شناخت نیازهای هیجانی کودکان، آشنایی با شیوه برقراری ارتباط مناسب، داشتن انتظارات واقع‌بینانه و یادگیری راهکارهای مواجهه با رفتارهای دشوار، بخشی از آمادگی موردنیاز خانواده‌هاست.
برای کسب آمادگی در مواجهه با این شرایط نیاز است خانواده در کارگاه آمادگی برای خانواده میزبان شرکت کنند. در این آموزش‌ها خانواده می‌تواند با موضوعات و چالش‌هایی که ممکن است؛ پس از ورود کودک با آنها مواجه شود، آشنایی بیشتری پیدا کند و تصمیم آگاهانه‌تری برای ورود به فرایند بگیرد.
حمایت پس از ورود کودک به خانواده میزبان
ورود کودک به خانه پایان فرایند نیست. در بسیاری از موارد، بخش مهمی از همراهی خانواده و کودک پس از شروع میزبانی آغاز می‌شود.
ممکن است خانواده در زمینه نحوه برقراری ارتباط با کودک، تنظیم قوانین خانه، مواجهه با رفتارهای چالش‌برانگیز یا مدیریت تنش میان اعضای خانواده به راهنمایی نیاز داشته باشد. از طرف دیگر، خود کودک یا نوجوان نیز ممکن است برای سازگاری با محیط جدید و بیان احساسات و نگرانی‌هایش به حمایت نیاز داشته باشد.
اگر از طریق طرح میزبان کودکی را پذیرفته‌اید و در طول مسیر با پرسش و یا ابهامی مواجه شده‌اید، می‌توانید شرایط خود و کودک یا نوجوان را با روان‌شناسان و مددکاران رامونا در میان بگذارید تا برای مدیریت شرایط و تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر همراهی دریافت کنید.
ثبتنام طرح میزبان چگونه آغاز می‌شود؟
شروع ثبتنام طرح میزبان از طریق سامانه فرزندخواندگی سازمان بهزیستی انجام می‌شود. خانواده‌های متقاضی ابتدا باید درخواست خود را در این سامانه (قسمت ثبتنام طرح میزبان) ثبت کنند و اطلاعات و مدارک اولیه موردنیاز را در اختیار بهزیستی قرار دهند.
پس از ثبت درخواست و بررسی اولیه شرایط خانواده، در صورتی که پرونده برای ادامه فرایند به موسسه ارجاع داده شود، جمعی از متخصصان رامونا در مراحل بعدی همراه خانواده خواهد بود. این همراهی می‌تواند شامل ارزیابی خانواده، جلسات مشاوره و روان‌شناختی، آموزش‌های پیش از میزبانی و بررسی آمادگی اعضای خانواده برای ورود کودک یا نوجوان باشد.
بنابراین، رامونا جایگزین مسیر رسمی ثبت درخواست در بهزیستی نیست؛ بلکه پس از تایید پرونده، به خانواده کمک می‌کند با شناخت بیشتر و آمادگی مناسب‌تری وارد طرح خانواده میزبان شود و در ادامه مسیر نیز از حمایت‌های تخصصی موردنیاز برخوردار باشد.